ARKEOMETALURJİSeleukeia Sidera kazılarında yürütülen interdisipliner çalışmalardan biri olan arkeometalurjik çalışmalara demirci atölyesinde yoğunlaşılmıştır. Arkeometalurji çalışmaları atölye kazı alanında, yani sahada yürütülmektedir. Herhangi bir bilgi kaybını en aza indirmek için, işlik mekânındaki dolgu toprağın rengi, içeriği, tane büyüklüğü gibi fiziki özelliklerine dikkat edilmekte, toprak elenerek her türlü organik ve inorganik kırıntılar toplanmaktadır. Özellikle cüruf, ocak veya fırın sıvası, odun kömürü, metal ve cevher kırıntıları işlik hakkında bilgi vermektedir.
İşlik mekânı, dolgu toprağındaki her değişim aşamasında temizlenerek fotoğrafı çekilir, plân üzerinde ateş izleri, duvar kalıntıları, fırın veya ocak yerleri üzerinde çizilir. Renk değişiminin yoğun olduğu alanlar mıknatıs ile taranarak metal kırıntıları ve özellikle demir dövülürken oluşan kıymıklar toplanır. Ocak yerleri, örs veya örsün bulunduğu yer ve demirci işliğinde olması gereken diğer düzenekler tespit edilir. Toplanan cüruf, cevher, fırın ve ocak kalıntılarının ilk tanımları yapılır ve gruplara ayrılarak mekân içinde bulundukları alan ve seviye koduyla bir arada değerlendirilir. Demir kıymıklar demiri döverken oluşur ve örsün etrafında yoğunlaşırlar. Bu nedenle örsün yerini tespit etmek için kıymıkların mekân içindeki dağılımına dikkat etmek gerekir. Aynı titizlikle odun kömürü, kül, cüruf, metal gibi işlik malzemelerinin ve ateş izi, ocak, fırın gibi düzenekler veya bunlardan geriye kalan kalıntılar işliğin düzeni ve çalışması hakkında önemli bilgiler içermektedir.
Atölye kazısında toplanan demir işçiliğiyle ilgili her türlü malzeme ayrı ayrı mekân içindeki dağılımı göz önünde tutularak değerlendirilir, tanımları yapılır, miktarları (hacmi, yoğunluğu, ağırlığı) saptanır. Demir cüruflarının karakterizasyonu çalışmalarında ise demir cürufları analojik ve tipolojik özelliklerine göre sınıflandırılarak atölye içerisindeki üretime yönelik ilk çıkarımlar elde edilir.
Araştırmalarımızda gerçekleştirilen arkeometalurjik çalışmalarından bir diğeri ise kullanılan hammaddenin geliş kaynağını yani demir cevherinin yatağını tespit etmeyi amaçlamaktadır.
Arkeometalurjik çalışmaların bir diğer aşamasını ise laboratuvar çalışmaları oluşturmaktadır. Cürufların kimyasal analizleri, mikroskop altında mikroyapılarının araştırılması bize teknolojik bilgiler sunacak, cürufların hangi üretim aşamasına ait olduklarının yanı sıra, oluştukları ortam (fırın, demirci ocağı, yanma ısısı vs.) hakkında önemli bilgiler sunacaktır. Seleukeia Sidera’da ele geçen demir cürufları üzerinde yapılan mineralojik ve petrografik incelemeler sonucunda cürufların hematit ve magnetitten meydana geldiği görülmüştür. Kimyasal analizlerde örneklerin yüksek Fe2O3 değerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Analizler sonucunda cüruf örneklerinin, bölgede kireçtaşlarının yakınlarında karstlaşma sonucunda oluşan hematit cevherleri ayıklanarak ergitme işlemine tabii tutulduktan sonra kalan ürünler oldukları düşünülmekte ancak yapılacak çalışmalarla daha net anlaşılacaktır.
Metal buluntuların analizi ve mikro yapısı ise metalin kalitesi, hangi işlemlerden geçtiği gibi önemli bilgilere ulaşmamızı sağlamaktadır. Madencilik zincirinin, yani kullanılan cevherden elde edilen ürüne kadar yapılan işlemler hakkında bilgi edinmek mümkündür. Ayrıca, odun kömürünün analizi hangi ağacın kullanıldığını göstermesinin yanı sıra döneminin orman dokusu ve iklim şartları hakkında da bilgi vermektedir.